Rối loạn giấc ngủ › Ngưng thở khi ngủ

Ngưng thở khi ngủ: dấu hiệu, nguy cơ và cách chẩn đoán

Bạn ngủ đủ 8 tiếng nhưng sáng nào cũng dậy với cái đầu nặng trĩu, ban ngày ngồi đâu cũng muốn ngủ gật. Người nằm cạnh kể rằng bạn ngáy rất to, có lúc im bặt vài giây rồi thở hắt ra như bị nghẹt. Đó có thể là dấu hiệu của ngưng thở khi ngủ – một rối loạn giấc ngủ phổ biến nhưng rất hay bị bỏ sót, vì nó xảy ra đúng lúc bạn không thể tự quan sát mình.

Ngưng thở khi ngủ là gì?

Ngưng thở khi ngủ là tình trạng hơi thở bị gián đoạn lặp đi lặp lại trong lúc ngủ. Mỗi lần ngừng hoặc giảm thở thường kéo dài từ 10 giây trở lên, làm nồng độ oxy trong máu giảm và khiến não “đánh thức” bạn trong tích tắc để thở lại. Những lần thức giấc này quá ngắn nên bạn thường không nhớ, nhưng giấc ngủ bị chia cắt hàng chục, thậm chí hàng trăm lần mỗi đêm.

Có hai dạng chính:

• Ngưng thở tắc nghẽn (OSA): phổ biến nhất. Các cơ vùng họng giãn ra khi ngủ làm đường thở bị hẹp hoặc xẹp lại, thường kèm tiếng ngáy to.
• Ngưng thở trung ương: ít gặp hơn. Não tạm thời không gửi tín hiệu điều khiển hô hấp, hay gặp ở người có bệnh tim, đột quỵ hoặc dùng một số thuốc.

Mức độ được đánh giá qua chỉ số AHI – số lần ngừng thở và giảm thở trung bình mỗi giờ ngủ:

Chỉ số AHI (lần/giờ)	Mức độ
Dưới 5	Bình thường
5 – dưới 15	Nhẹ
15 – dưới 30	Trung bình
Từ 30 trở lên	Nặng

Đọc thêm: Đọc hiểu kết quả đa ký giấc ngủ (AHI và các chỉ số).

7 dấu hiệu ngưng thở khi ngủ cần chú ý

Không phải ai ngáy cũng bị ngưng thở khi ngủ, và cũng có người bị ngưng thở mà ngáy không to. Một số người, đặc biệt là phụ nữ, lại biểu hiện chủ yếu bằng mất ngủ, mệt mỏi hay tâm trạng đi xuống. Vì vậy cách chắc chắn nhất để biết là đo giấc ngủ.

Ai có nguy cơ ngưng thở khi ngủ cao?

• Thừa cân, béo phì, vòng cổ to.
• Nam giới; phụ nữ sau mãn kinh.
• Tuổi trung niên trở lên.
• Cấu trúc hàm mặt đặc biệt: hàm dưới nhỏ hoặc lùi, amidan to, vách ngăn mũi lệch, nghẹt mũi mạn tính.
• Uống rượu, hút thuốc, dùng thuốc an thần hoặc thuốc ngủ.
• Có bệnh đi kèm: tăng huyết áp (nhất là khó kiểm soát), đái tháo đường, rung nhĩ, suy tim, tiền sử đột quỵ.
• Gia đình có người bị ngưng thở khi ngủ.

Ngưng thở khi ngủ nguy hiểm thế nào?

Ngưng thở khi ngủ không được điều trị kéo dài nhiều năm có liên quan đến:

• Tim mạch: tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim (đặc biệt rung nhĩ), bệnh mạch vành, suy tim, đột quỵ.
• Chuyển hoá: kháng insulin, đái tháo đường type 2, khó giảm cân.
• Tai nạn: buồn ngủ ban ngày làm tăng nguy cơ tai nạn giao thông và tai nạn lao động.
• Tâm lý – nhận thức: giảm tập trung, trí nhớ; tăng nguy cơ trầm cảm, lo âu, cáu gắt.
• Đời sống: tiếng ngáy ảnh hưởng giấc ngủ của người thân, căng thẳng trong gia đình.

Tin tốt là khi được chẩn đoán và điều trị đúng, nhiều người thấy giấc ngủ, sức khoẻ và tinh thần cải thiện rõ rệt.

Chẩn đoán ngưng thở khi ngủ bằng đa ký giấc ngủ

Ngưng thở khi ngủ không thể chẩn đoán chỉ qua hỏi bệnh hay khám lâm sàng. Bác sĩ cần dữ liệu thực tế về hơi thở và nồng độ oxy của bạn trong đêm, thông qua đa ký giấc ngủ.

Với người trưởng thành có nguy cơ cao và không kèm bệnh lý phức tạp, các hướng dẫn chuyên môn quốc tế chấp nhận đo giấc ngủ tại nhà như một phương pháp chẩn đoán. Bạn ngủ trên giường của mình, trong môi trường quen thuộc, nên kết quả phản ánh giấc ngủ thật tự nhiên.

1. Sàng lọc với bác sĩ: đánh giá triệu chứng, nguy cơ và xác định bạn có phù hợp đo tại nhà không.
2. Đo một đêm tại nhà: thực hiện phối hợp với đơn vị đối tác; bạn được hướng dẫn gắn thiết bị và ngủ như bình thường.
3. Phân tích và giải thích kết quả: bác sĩ trao đổi với bạn về mức độ và hướng điều trị phù hợp.

Chi tiết quy trình và cách chuẩn bị: Đo đa ký giấc ngủ tại nhà.

Nhắn Zalo đăng ký đo tại nhà

Các hướng điều trị ngưng thở khi ngủ

Lựa chọn điều trị phụ thuộc vào mức độ, nguyên nhân và bệnh lý đi kèm:

• Thay đổi lối sống: giảm cân nếu thừa cân, hạn chế rượu và thuốc an thần, bỏ thuốc lá, điều trị nghẹt mũi.
• Liệu pháp tư thế: tránh nằm ngửa với những người chỉ ngưng thở nhiều khi nằm ngửa.
• Máy thở áp lực dương liên tục (CPAP): phương pháp điều trị chuẩn cho mức độ trung bình và nặng, giữ đường thở luôn mở khi ngủ.
• Dụng cụ nha khoa: đẩy hàm dưới ra trước, phù hợp một số trường hợp nhẹ đến trung bình.
• Phẫu thuật: khi có bất thường giải phẫu rõ ràng như amidan quá to, theo chỉ định của chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Răng Hàm Mặt.

Sau khi có kết quả đo, bác sĩ Inner Mind sẽ tư vấn hướng điều trị và giới thiệu chuyên khoa phù hợp khi cần. Với những người vừa ngưng thở vừa mất ngủ – tình trạng khá phổ biến – điều trị kết hợp cả hai thường mang lại kết quả tốt hơn.

Câu hỏi thường gặp về ngưng thở khi ngủ

Ngủ ngáy có phải là ngưng thở khi ngủ không?

Không hẳn. Nhiều người ngáy mà không bị ngưng thở. Tuy nhiên ngáy to, đều đặn, kèm quãng ngừng thở hoặc buồn ngủ ban ngày là dấu hiệu nên đi đo giấc ngủ.

Người gầy có bị ngưng thở khi ngủ không?

Có. Béo phì là yếu tố nguy cơ lớn, nhưng người gầy vẫn có thể bị do cấu trúc hàm mặt, amidan to, nghẹt mũi hoặc yếu tố di truyền.

Đo giấc ngủ tại nhà có chính xác không?

Với người trưởng thành có nguy cơ cao và không kèm bệnh lý phức tạp, đo tại nhà là phương pháp được các hướng dẫn chuyên môn chấp nhận. Nếu kết quả chưa rõ ràng trong khi triệu chứng vẫn gợi ý mạnh, bác sĩ có thể đề nghị đo lại hoặc đo tại cơ sở chuyên sâu.

Uống thuốc ngủ có giúp người bị ngưng thở ngủ ngon hơn không?

Ngược lại, một số thuốc ngủ và thuốc an thần có thể làm giãn cơ họng và khiến ngưng thở nặng hơn. Không tự dùng thuốc ngủ nếu nghi ngờ ngưng thở khi ngủ.

Trẻ em có bị ngưng thở khi ngủ không?

Có, thường liên quan đến amidan hoặc VA to. Trẻ có thể ngáy, thở bằng miệng, ngủ không yên, ban ngày hiếu động hoặc kém tập trung. Xem thêm: Trẻ ngủ ngáy, thở miệng khi ngủ.

Tài liệu tham khảo: American Academy of Sleep Medicine (AASM), Clinical Practice Guideline for Diagnostic Testing for Adult Obstructive Sleep Apnea (2017); AASM, International Classification of Sleep Disorders, 3rd ed. (ICSD-3); Chung F. và cộng sự, bộ câu hỏi STOP-BANG.

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Người duyệt nội dung: ThS.BSNT Phạm Văn Dương · Cập nhật: 11/2026.