Chủ nghĩa hoàn hảo thường được nhìn nhận như một phẩm chất tích cực – ai chẳng muốn làm việc thật tốt, thật chỉn chu? Nhưng khi tiêu chuẩn “phải hoàn hảo” trở thành nỗi ám ảnh, nó có thể âm thầm bào mòn sức khỏe tinh thần, khiến một người không bao giờ cảm thấy đủ, dù đã cố gắng đến kiệt sức.
Chủ nghĩa hoàn hảo là gì?
Chủ nghĩa hoàn hảo (perfectionism) là xu hướng đặt ra những tiêu chuẩn cực kỳ cao cho bản thân, kèm theo nỗi sợ thất bại và xu hướng tự phê phán gay gắt khi không đạt được kỳ vọng đó. Khác với người theo đuổi sự xuất sắc lành mạnh – vốn biết chấp nhận sai sót và tự hào với nỗ lực của mình – người có xu hướng cầu toàn quá mức thường cảm thấy bất kỳ điều gì chưa hoàn hảo đều là thất bại.
Dấu hiệu của chủ nghĩa hoàn hảo gây hại
- Trì hoãn công việc vì sợ không làm được tốt nhất, hoặc không bao giờ thấy sản phẩm mình làm ra là “đủ tốt”.
- Tự phê bình gay gắt bản thân sau mỗi sai sót nhỏ, dù người khác không hề để ý.
- Khó nhận sự giúp đỡ hoặc ủy quyền công việc vì sợ người khác làm không đúng ý mình.
- Cảm giác lo âu, căng thẳng kéo dài ngay cả khi công việc đang diễn ra suôn sẻ.
- Lòng tự trọng phụ thuộc gần như hoàn toàn vào thành tích và sự công nhận từ người khác.
Vì sao chủ nghĩa hoàn hảo lại gây tổn hại tâm lý?
Người mang chủ nghĩa hoàn hảo thường sống trong trạng thái căng thẳng thường trực, vì tiêu chuẩn họ đặt ra gần như không thể đạt được một cách bền vững. Về lâu dài, điều này có thể dẫn đến lo âu, trầm cảm, kiệt sức và thậm chí né tránh thử những điều mới vì sợ không làm tốt ngay từ đầu. Nhiều người không nhận ra gốc rễ của sự lo âu hay burnout mà họ đang trải qua chính là tư duy cầu toàn đã ăn sâu từ nhỏ.
Theo Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA), chủ nghĩa hoàn hảo quá mức có liên quan chặt chẽ đến các rối loạn lo âu, trầm cảm và thậm chí là rối loạn ăn uống.
Nếu bạn muốn biết tính cầu toàn của mình đang đi kèm mức độ lo âu như thế nào, bạn có thể làm bài test đánh giá lo âu miễn phí để hiểu rõ hơn tình trạng của bản thân.
Trị liệu tâm lý có thể giúp bạn nhận diện những niềm tin cốt lõi đằng sau nhu cầu phải hoàn hảo, từ đó xây dựng một mối quan hệ lành mạnh hơn với chính mình. Nếu bạn cảm thấy áp lực phải hoàn hảo đang khiến cuộc sống trở nên ngột ngạt, Inner Mind sẵn sàng đồng hành cùng bạn. Liên hệ ngay để được tư vấn miễn phí.
