Rối loạn phân ly là một nhóm tình trạng tâm lý khiến một người cảm thấy tách rời khỏi chính suy nghĩ, cảm xúc, ký ức hoặc thậm chí là cảm giác về bản thân mình. Nhiều người mô tả trải nghiệm này giống như đang xem cuộc đời mình qua một lớp kính mờ, hoặc như thể họ không thực sự đang hiện diện trong chính cơ thể của mình.
Rối loạn phân ly là gì?
Về bản chất, rối loạn phân ly xảy ra khi tâm trí sử dụng cơ chế “ngắt kết nối” tạm thời để đối phó với những cảm xúc quá tải, thường liên quan đến sang chấn hoặc căng thẳng kéo dài. Đây không phải là dấu hiệu của sự yếu đuối, mà là một phản ứng tự vệ tự nhiên của não bộ khi phải đối diện với những trải nghiệm vượt quá khả năng xử lý tại thời điểm đó. Ở mức độ nhẹ, ai trong chúng ta cũng từng có cảm giác lơ đãng khi lái xe hay đọc sách. Nhưng khi cảm giác tách rời xảy ra thường xuyên, kéo dài và ảnh hưởng đến cuộc sống hằng ngày, đó có thể là biểu hiện của rối loạn phân ly cần được quan tâm.
Những dấu hiệu thường gặp
Tình trạng này có thể biểu hiện theo nhiều cách khác nhau ở mỗi người. Một số dấu hiệu phổ biến bao gồm:
- Cảm giác tách rời khỏi cơ thể, như thể đang quan sát bản thân từ bên ngoài
- Cảm thấy thế giới xung quanh không thực, mờ ảo hoặc xa lạ
- Có những khoảng trống trong trí nhớ về các sự kiện, con người hoặc thông tin cá nhân
- Khó nhận diện cảm xúc của chính mình hoặc cảm thấy tê liệt cảm xúc
- Mất phương hướng về thời gian hoặc không nhớ mình vừa làm gì
- Cảm giác như có nhiều “phần” khác nhau trong con người mình
Vì sao rối loạn phân ly lại xuất hiện?
Phần lớn các nghiên cứu tâm lý học cho thấy rối loạn phân ly có liên hệ chặt chẽ với những trải nghiệm sang chấn, đặc biệt là sang chấn xảy ra trong giai đoạn thơ ấu. Khi một đứa trẻ không có đủ nguồn lực để đối mặt trực tiếp với nỗi đau, tâm trí có thể tách trải nghiệm đó ra khỏi ý thức như một cách để tồn tại. Cơ chế này, dù từng giúp bảo vệ con người trong quá khứ, lại có thể trở thành một thói quen tự động gây khó khăn khi trưởng thành, ảnh hưởng đến công việc, học tập và các mối quan hệ.
Khi nào nên tìm hỗ trợ tâm lý?
Nếu cảm giác tách rời khỏi bản thân xuất hiện thường xuyên, khiến bạn khó tập trung, khó duy trì các mối quan hệ hoặc cảm thấy hoang mang về chính mình, đây là lúc nên tìm đến chuyên gia tâm lý. Rối loạn phân ly là một tình trạng có thể điều trị được thông qua các phương pháp trị liệu tâm lý phù hợp, giúp thân chủ dần dần kết nối lại với cảm xúc, ký ức và cảm giác an toàn trong cơ thể mình. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), việc phát hiện và can thiệp sớm với các rối loạn tâm lý liên quan đến sang chấn đóng vai trò quan trọng trong quá trình hồi phục.
Nếu bạn hoặc người thân đang trải qua cảm giác tách rời khỏi bản thân và không biết phải bắt đầu từ đâu, Inner Mind luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn trên hành trình tìm lại sự kết nối với chính mình. Liên hệ ngay để được tư vấn miễn phí.
