Rối loạn nhân cách ái kỷ là một dạng rối loạn nhân cách đặc trưng bởi nhu cầu được ngưỡng mộ quá mức, thiếu sự đồng cảm với người khác và một hình ảnh bản thân được thổi phồng, dù đằng sau đó thường là một cái tôi rất dễ tổn thương. Đây là một khái niệm chuyên môn cần được đánh giá bởi chuyên gia tâm lý, không nên dùng để dán nhãn vội vàng cho bất kỳ ai chỉ vì họ tự tin hay có phần kiêu ngạo.
6 dấu hiệu nhận biết rối loạn nhân cách ái kỷ
Không phải ai tự tin thái quá cũng mắc rối loạn nhân cách ái kỷ. Sự khác biệt nằm ở mức độ ảnh hưởng đến các mối quan hệ và khả năng thấu cảm với người khác. Một số dấu hiệu thường được nhắc đến bao gồm:
- Cảm giác bản thân đặc biệt, xứng đáng được đối xử ưu tiên hơn người khác
- Liên tục tìm kiếm sự ngưỡng mộ, khen ngợi từ người xung quanh
- Thiếu khả năng đồng cảm, khó nhận ra hoặc quan tâm đến cảm xúc của người khác
- Có xu hướng lợi dụng các mối quan hệ để đạt được mục đích cá nhân
- Phản ứng giận dữ hoặc coi thường khi bị phê bình, dù là góp ý nhẹ nhàng
- Thường xuyên ghen tị với người khác hoặc tin rằng người khác ghen tị với mình
Vì sao rối loạn nhân cách ái kỷ khó nhận biết ở người trong cuộc?
Một trong những đặc điểm khiến rối loạn nhân cách ái kỷ trở nên phức tạp là người mắc thường không nhận ra vấn đề của chính mình. Họ có thể rất thành công trong công việc, thu hút được nhiều mối quan hệ ban đầu, nhưng dần dần những người xung quanh – đặc biệt là người thân, bạn đời – lại cảm thấy kiệt sức vì luôn phải xoay quanh nhu cầu của họ. Chính những người ở gần lại thường là người nhận ra dấu hiệu sớm nhất, dù bản thân người có rối loạn hiếm khi thừa nhận.
Sống cùng người có rối loạn nhân cách ái kỷ: Nên làm gì?
Nếu bạn đang có một mối quan hệ thân thiết với người có dấu hiệu của rối loạn nhân cách ái kỷ, việc đầu tiên cần làm là chăm sóc sức khỏe tinh thần của chính mình. Thiết lập ranh giới rõ ràng, không tự trách bản thân vì những phản ứng thiếu đồng cảm của đối phương, và tìm kiếm sự hỗ trợ từ chuyên gia tâm lý là những bước quan trọng. Chỉ có chuyên gia được đào tạo mới có thể đưa ra chẩn đoán chính xác, vì vậy hãy tránh tự chẩn đoán cho bản thân hay người khác.
Theo Hiệp hội Tâm lý học Hoa Kỳ (APA), các rối loạn nhân cách cần được chẩn đoán và can thiệp bởi chuyên gia sức khỏe tâm thần được đào tạo bài bản, và việc trị liệu phù hợp có thể giúp cải thiện đáng kể chất lượng cuộc sống của cả người mắc lẫn những người xung quanh.
Nếu bạn đang băn khoăn về những dấu hiệu này ở bản thân hoặc người thân, và cần một nơi để chia sẻ, lắng nghe và được hướng dẫn đúng cách, Inner Mind luôn sẵn sàng đồng hành cùng bạn. Liên hệ ngay để được tư vấn miễn phí.
