Rối loạn giấc ngủ › Ác mộng lặp lại

Ác mộng lặp lại và sang chấn tâm lý

Thỉnh thoảng gặp ác mộng là điều ai cũng trải qua. Nhưng nếu bạn hay gặp ác mộng nhiều lần mỗi tuần, tỉnh dậy với tim đập thình thịch, mồ hôi đầm đìa, rồi sợ cả việc đi ngủ, đó là vấn đề cần được quan tâm – và có thể điều trị được.

Thế nào là ác mộng?

Ác mộng là những giấc mơ đáng sợ, khó chịu, thường xảy ra ở nửa sau đêm, khiến bạn tỉnh dậy và nhớ rõ nội dung. Khác với hoảng sợ khi ngủ (thường gặp ở trẻ, không nhớ khi tỉnh), người gặp ác mộng tỉnh táo nhanh và nhớ chi tiết.

Ác mộng trở thành rối loạn khi lặp lại thường xuyên, gây sợ hãi, mất ngủ, ảnh hưởng tâm trạng và sinh hoạt ban ngày.

Nguyên nhân khiến bạn hay gặp ác mộng

• Sang chấn tâm lý: tai nạn, bạo lực, mất mát, thiên tai… Ác mộng lặp lại về sự kiện là triệu chứng thường gặp của rối loạn stress sau sang chấn (PTSD).
• Stress và lo âu kéo dài.
• Trầm cảm.
• Thiếu ngủ, lịch ngủ thất thường.
• Thuốc và chất: một số thuốc huyết áp, chống trầm cảm; ngừng đột ngột rượu hoặc thuốc ngủ.
• Bệnh lý giấc ngủ khác như ngưng thở khi ngủ.

Nếu ác mộng liên quan đến một sự kiện đau buồn, kèm hồi tưởng, né tránh, luôn cảnh giác, bạn có thể làm Test stress sau sang chấn (PTSD) để có thêm thông tin.

Điều trị khi hay gặp ác mộng

Liệu pháp diễn tập hình ảnh (IRT)

Đây là phương pháp được khuyến cáo cho rối loạn ác mộng. Khi tỉnh táo, bạn cùng chuyên gia “viết lại” một ác mộng thành phiên bản mới ít đáng sợ hơn, rồi tập hình dung phiên bản đó mỗi ngày. Theo thời gian, ác mộng giảm tần suất và cường độ.

Điều trị sang chấn và các vấn đề đi kèm

Khi ác mộng là một phần của PTSD, trị liệu tập trung vào sang chấn giúp giải quyết gốc rễ. Mất ngủ đi kèm có thể được hỗ trợ bằng liệu pháp CBT-I. Thuốc được bác sĩ cân nhắc trong một số trường hợp.

Bạn có thể làm gì ngay bây giờ

• Giữ lịch ngủ đều đặn, ngủ đủ giấc.
• Tránh phim, tin tức đáng sợ, rượu bia trước khi ngủ.
• Khi tỉnh dậy sau ác mộng: thở chậm, bật đèn dịu, nhắc mình “mình đang ở đây, mình an toàn”, nhìn và gọi tên vài đồ vật quanh phòng.
• Chia sẻ với người bạn tin tưởng thay vì một mình chịu đựng.

Câu hỏi thường gặp

Ác mộng có báo hiệu điều gì không?

Ác mộng không phải điềm báo. Chúng phản ánh cách não xử lý cảm xúc, căng thẳng và ký ức. Ác mộng lặp lại là tín hiệu tâm trí đang cần được hỗ trợ.

Trẻ em hay gặp ác mộng có sao không?

Ác mộng khá phổ biến ở trẻ 3–6 tuổi và thường giảm dần. Nên đưa trẻ đi khám nếu ác mộng xảy ra thường xuyên, sau một sự kiện đáng sợ, hoặc khiến trẻ sợ ngủ kéo dài. Xem giấc ngủ của trẻ em.

Tài liệu tham khảo: Morgenthaler TI và cộng sự, Position Paper for the Treatment of Nightmare Disorder in Adults: an AASM Position Paper (2018); American Psychiatric Association, DSM-5-TR (2022).

Nội dung mang tính tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ. Người duyệt nội dung: ThS.BSNT Phạm Văn Dương · Cập nhật: 11/2026.