Bạn nhận thấy rõ người thân đang gặp khó khăn tâm lý, nhưng mỗi lần nhắc đến việc gặp chuyên gia, họ đều gạt đi. Đây là tình huống phổ biến khiến nhiều gia đình cảm thấy bất lực. Vậy nên làm gì khi người thân từ chối đi trị liệu?
Làm gì khi người thân từ chối đi trị liệu?
Trước tiên, cần hiểu rằng sự từ chối thường không phải vì họ không muốn tốt hơn, mà vì lo sợ bị đánh giá, xấu hổ khi thừa nhận vấn đề, hoặc từng có trải nghiệm không tốt với việc “đi khám tâm lý”. Hiểu được nguyên nhân giúp cách tiếp cận của bạn hiệu quả hơn.
Những cách tiếp cận có thể thử
- Chia sẻ thay vì thuyết phục: thay vì “Bạn cần đi khám”, hãy thử “Mình lo cho bạn, mình muốn tìm cách nào đó giúp bạn cảm thấy tốt hơn.”
- Giảm nhẹ định kiến về trị liệu: nhiều người vẫn nghĩ trị liệu tâm lý chỉ dành cho người “bị bệnh nặng”. Giải thích rằng đây là một hình thức chăm sóc sức khỏe tinh thần, không khác gì khám sức khỏe định kỳ.
- Đề nghị đi cùng: sự lo lắng về việc phải đối mặt một mình có thể giảm bớt nếu có người thân đồng hành trong buổi đầu.
- Kiên nhẫn, không ép buộc: thay đổi quyết định thường cần thời gian. Việc ép buộc có thể khiến họ càng phòng thủ hơn.
Điều không nên làm
Tránh dùng lời đe dọa, so sánh với người khác, hoặc lặp lại yêu cầu quá thường xuyên đến mức gây áp lực. Những cách này thường phản tác dụng, khiến người thân càng thêm né tránh chủ đề trị liệu.
Nếu họ vẫn từ chối lâu dài thì sao?
Trong một số trường hợp, gia đình có thể tự tìm đến chuyên gia tâm lý trước để được tư vấn cách hỗ trợ phù hợp, đặc biệt khi tình trạng của người thân có dấu hiệu nghiêm trọng. Điều này cũng tương tự cách tiếp cận được đề cập trong bài nếu không hợp chuyên gia trị liệu thì sao — đôi khi chính người xung quanh cần được hướng dẫn trước khi người trong cuộc sẵn sàng.
Khi nào tình huống trở nên khẩn cấp?
Nếu người thân có dấu hiệu nguy hiểm đến bản thân hoặc người khác, đây không còn là vấn đề thuyết phục nhẹ nhàng mà cần tìm kiếm hỗ trợ khẩn cấp ngay lập tức. Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), can thiệp sớm đóng vai trò quan trọng trong việc cải thiện kết quả điều trị các vấn đề sức khỏe tâm thần.
Câu hỏi thường gặp
Có nên tự ý đặt lịch hẹn cho người thân không?
Không nên đặt lịch mà không thông báo trước, vì điều này có thể khiến họ cảm thấy bị áp đặt. Tốt hơn là trao đổi và để họ chủ động đồng ý.
Gia đình có thể tự tư vấn tâm lý được không?
Gia đình có thể là nguồn hỗ trợ tinh thần quan trọng, nhưng không thể thay thế vai trò đánh giá và điều trị chuyên môn của nhà tâm lý hoặc bác sĩ tâm thần.
Nếu bạn cần tư vấn cách hỗ trợ người thân đang từ chối trị liệu, hãy gọi 0974 095 563 để được hướng dẫn cụ thể.
