Rối loạn ăn uống là một trong những vấn đề sức khỏe tâm thần dễ bị bỏ qua nhất, bởi nhiều người vẫn nghĩ đây đơn thuần là “kén ăn” hay “đang ăn kiêng” chứ không nhận ra đó có thể là dấu hiệu của một rối loạn tâm lý cần can thiệp chuyên môn. Vấn đề này không chỉ ảnh hưởng đến cân nặng hay ngoại hình, mà còn liên quan mật thiết đến cảm xúc, lòng tự trọng và cách một người nhìn nhận bản thân.
Rối loạn ăn uống là gì?
Rối loạn ăn uống (eating disorders) là nhóm các rối loạn tâm thần đặc trưng bởi mối quan hệ bất thường, ám ảnh với thức ăn, cân nặng và hình thể. Các dạng phổ biến gồm chán ăn tâm thần (anorexia nervosa), cuồng ăn – nôn ói (bulimia nervosa) và rối loạn ăn uống vô độ (binge eating disorder). Dù biểu hiện khác nhau, điểm chung của các dạng này là người mắc thường dùng việc kiểm soát thức ăn như một cách để đối phó với cảm xúc tiêu cực, lo âu hoặc cảm giác mất kiểm soát trong cuộc sống.
7 dấu hiệu cảnh báo rối loạn ăn uống không nên bỏ qua
- Ám ảnh quá mức với calo, cân nặng hoặc hình thể, thường xuyên cân đo, soi gương.
- Ăn kiêng khắt khe, bỏ bữa liên tục hoặc ăn một lượng lớn thức ăn trong thời gian ngắn rồi cảm thấy tội lỗi.
- Có hành vi bù trừ sau khi ăn như nôn ói, nhịn ăn, tập thể dục quá mức.
- Né tránh ăn cùng người khác hoặc các bữa ăn xã giao.
- Tâm trạng thay đổi mạnh tùy thuộc vào những gì đã ăn trong ngày.
- Cơ thể có dấu hiệu bất thường: sụt cân nhanh, rối loạn kinh nguyệt, mệt mỏi, rụng tóc.
- Luôn cảm thấy bản thân “chưa đủ gầy” dù người xung quanh nhận xét ngược lại.
Vì sao rối loạn ăn uống cần được điều trị sớm?
Nếu không được can thiệp, tình trạng này có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho cả thể chất lẫn tâm lý: suy dinh dưỡng, rối loạn nhịp tim, trầm cảm, lo âu kéo dài. Đây là một trong những rối loạn tâm thần có mức độ ảnh hưởng sức khỏe cao nhất nếu không được điều trị, nhưng tin tốt là hoàn toàn có thể hồi phục nếu được hỗ trợ đúng cách và đúng thời điểm.
Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), rối loạn ăn uống thường khởi phát ở tuổi vị thành niên và thanh niên, và việc phát hiện, can thiệp sớm giúp tăng đáng kể khả năng hồi phục hoàn toàn.
Điều trị như thế nào?
Điều trị hiệu quả thường kết hợp trị liệu tâm lý (đặc biệt là liệu pháp nhận thức hành vi), tư vấn dinh dưỡng và trong một số trường hợp cần phối hợp với bác sĩ để theo dõi sức khỏe thể chất. Nhà trị liệu sẽ giúp người bệnh nhận diện những suy nghĩ méo mó về cơ thể, xây dựng lại mối quan hệ lành mạnh với thức ăn và xử lý những cảm xúc gốc rễ phía sau hành vi ăn uống bất thường.
Nếu bạn chưa chắc chắn liệu những biểu hiện về ăn uống của mình có đang ở mức đáng lo ngại về mặt cảm xúc hay không, bạn có thể làm bài test tâm lý trầm cảm miễn phí để hiểu rõ hơn tình trạng của bản thân.
Nếu bạn hoặc người thân đang có dấu hiệu của rối loạn ăn uống, đừng chờ đợi mọi thứ “tự hết”. Inner Mind có đội ngũ chuyên gia tâm lý giàu kinh nghiệm trong hỗ trợ vấn đề này, sẵn sàng đồng hành cùng bạn. Liên hệ ngay để được tư vấn miễn phí.
